Beïnvloedende factoren op deprescribing bij thuiswonende palliatieve patiënten in de eerste lijn: een kwalitatieve systematische review

Doel
Patiënten met een beperkte levensverwachting gebruiken vaak potentieel overbodige medicaties (POMs), wat geassocieerd is met nadelige gezondheidseffecten. Het minderen en stoppen van POMs, ook wel deprescriptie genoemd, wordt in de praktijk veelal niet overwogen en gebeurt onvoldoende routinematig. Het doel van dit onderzoek is het verkennen van factoren die van invloed zijn op deprescriptie bij thuiswonende patiënten met een beperkte levensverwachting in de eerstelijnszorg vanuit het perspectief van patiënten, naasten en eerstelijnszorgverleners.

Methode
Er werd een systematische review van kwalitatieve studies, gepubliceerd tussen 2000 en januari 2025, verricht in MEDLINE, Embase, CINAHL en PsycINFO, op basis van de PALETTE-methode (1). Peer-reviewed, empirische studies werden geïncludeerd als deze rapporteerden over zelfstandig wonende, volwassen patiënten met een beperkte levensverwachting of een representatief patiëntprofiel. De resultaten werden aan de hand van inductieve thematische synthese geanalyseerd (2).

Resultaten
23 studies werden geïncludeerd. Achttien onderzochten factoren die in algemene zin van invloed zijn op deprescriptie, terwijl vier studies zich richtten op specifieke medicaties. Drie hiërarchisch gestructureerde thema’s werden vastgesteld: (1) Percepties ten aanzien van (de)prescriptie: persoonlijke overtuigingen en gevoelens over (de)prescriptie die effect hebben op de initiële bereidheid tot deprescriptie. Deze percepties zijn het uitgangspunt voor (2) het deprescriptiegesprek: de communicatieve en praktische aanpak die de uiteindelijke besluitvorming beïnvloeden. Zowel de percepties als het deprescriptiegesprek zijn ingebed in (3) de zorgcontext: factoren aangaande interprofessionele samenwerking en randvoorwaarden op het niveau van het zorgsysteem.

Conclusie
Deze systematische review laat zien dat een grote verscheidenheid aan van elkaar afhankelijke factoren het deprescriptieproces bij thuiswonende patiënten met een beperkte levensverwachting in de eerstelijnszorg beïnvloedt. Op basis van deze factoren zou een multidimensionale strategie, bestaande uit een patiëntgerichte aanpak, scholing, samenwerkingsinspanningen en een effectieve, structurele integratie van het deprescriptieproces, gehanteerd moeten worden bij de ontwikkeling van deprescriptie-interventies, met als uiteindelijke doel om de kwaliteit van leven te optimaliseren.